DLSS در نسل جدید کارت‌های گرافیک انویدیا فقط به افزایش نرخ فریم یا بازسازی تصویر محدود نمی‌شود.
انویدیا در نسل پنجم این فناوری، قابلیت‌های مبتنی بر رندرینگ عصبی را گسترش داده است. یکی از مهم‌ترین بخش‌های آن، فناوری 3D-Guided Neural Rendering است که با استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند برخی جزئیات بصری مانند نور، مواد و جلوه‌های تصویری را تولید یا بازسازی کند.
این فرآیند به کمک هسته‌های Tensor کارت‌های گرافیک GeForce RTX انجام می‌شود و هدف آن ارائه کیفیت تصویری بالاتر بدون نیاز به افزایش متناسب هزینه رندر سنتی است.
اما افزایش پردازش‌های هوش مصنوعی یک پیامد مهم دارد: بار بیشتر روی پردازنده گرافیکی می‌تواند مصرف انرژی و تولید گرما را افزایش دهد.
همین موضوع باعث شده آزمایش‌های مربوط به مصرف برق و دمای کارت‌های گرافیک رده‌بالا اهمیت بیشتری پیدا کنند.
آزمایش‌های انجام‌شده روی کارت‌های گرافیک RTX 5090 و RTX 5080 نشان می‌دهند که فعال کردن قابلیت‌های جدید می‌تواند دمای سیستم را افزایش دهد.
در آزمایش انجام‌شده روی RTX 5090 Founders Edition، بازی Cyberpunk 2077 با وضوح 4K و تنظیمات Ultra اجرا شد.
در حالت عادی، دمای دو طرف کانکتور 16 پین به 77.1 و 80.9 درجه سانتی‌گراد رسید.
پس از فعال کردن قابلیت جدید، دمای این دو نقطه به 83.4 و 91.7 درجه سانتی‌گراد افزایش یافت.
بنابراین در گرم‌ترین نقطه، افزایش دما بیش از 10 درجه بود.
دمای خود GPU نیز افزایش پیدا کرد. میانگین دمای هسته از 79.4 به 83 درجه سانتی‌گراد رسید و حداکثر دما از 82.3 به 86.3 درجه افزایش یافت.
این اعداد نشان می‌دهند که افزایش بار پردازشی فقط روی عملکرد کارت تأثیر نمی‌گذارد و می‌تواند روی شرایط حرارتی آن نیز اثرگذار باشد.
یکی از مهم‌ترین نکات این آزمایش، دمای کانکتور برق 16 پین است.
در کارت‌های گرافیک پرمصرف، توان زیادی از طریق این کانکتور منتقل می‌شود. به همین دلیل، افزایش جریان عبوری از هر پین می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
نتایج آزمایش به شکل زیر گزارش شده است:
| کارت گرافیک | حالت عادی | حالت فعال | افزایش |
|---|---|---|---|
| RTX 5090 – سمت ضامن | 77.1°C | 83.4°C | 6.3°C |
| RTX 5090 – سمت مقابل | 80.9°C | 91.7°C | 10.8°C |
| RTX 5080 – سمت ضامن | 45.8°C | 52.2°C | 6.4°C |
| RTX 5080 – سمت مقابل | 47.6°C | 48.6°C | 1°C |
اختلاف بین دو کارت کاملاً قابل توجه است.
RTX 5080 به دلیل مصرف توان پایین‌تر، در این آزمایش دمای بسیار پایین‌تری داشت. در مقابل، RTX 5090 به دلیل توان مصرفی بالاتر، فشار بیشتری به سیستم انتقال انرژی وارد کرد.
این موضوع نشان می‌دهد که تأثیر افزایش بار پردازشی در همه کارت‌ها یکسان نیست و کارت‌های پرمصرف، حساسیت بیشتری دارند.
افزایش دما بدون افزایش مصرف انرژی چندان منطقی نیست و نتایج آزمایش نیز همین رابطه را نشان می‌دهند.
توان مصرفی متوسط RTX 5090 از حدود 509.2 وات به 575.1 وات افزایش یافت.
در RTX 5080 نیز مصرف متوسط از حدود 298.2 وات به 350.3 وات رسید.
یعنی مصرف انرژی RTX 5090 تقریباً 13 درصد و RTX 5080 حدود 17 درصد افزایش پیدا کرد.
اما اندازه‌گیری لحظه‌ای نتایج جالب‌تری داشت.
با استفاده از ابزار PCAT، توان لحظه‌ای RTX 5090 از 582.5 وات به حدود 658 وات رسید.
توان عبوری از کانکتور 16 پین نیز از حدود 582.7 وات به 646.7 وات افزایش پیدا کرد.
بنابراین مسئله فقط چند درجه افزایش دما نیست؛ مسیر تغذیه کارت نیز باید انرژی بیشتری را منتقل کند.
RTX 5090 از کارت‌های گرافیک بسیار پرمصرف بازار است. این موضوع باعث می‌شود هرگونه افزایش بار پردازشی بتواند فشار بیشتری به سیستم تغذیه وارد کند.
در اندازه‌گیری‌های انجام‌شده، جریان عبوری از پین‌های کانکتور پیش از فعال شدن قابلیت جدید حدود 6.94 تا 7.47 آمپر بود.
پس از فعال شدن آن، جریان به حدود 7.83 تا 8.51 آمپر رسید.
حد مجاز مورد اشاره در آزمایش برای هر پین 9.2 آمپر بود.
در نتیجه، حتی در شرایط عادی نیز فاصله زیادی با محدوده بالای جریان وجود ندارد.
این مسئله زمانی جدی‌تر می‌شود که توزیع جریان بین پین‌ها به شکل مناسبی انجام نشود.
اینجا باید مراقب یک برداشت اشتباه باشیم.
افزایش دما به معنی ذوب شدن قطعی کانکتور نیست.
آزمایش‌ها نشان می‌دهند بار بیشتر می‌تواند دمای کانکتور و جریان عبوری را افزایش دهد، اما این به معنی آن نیست که فعال کردن قابلیت موردنظر به‌تنهایی باعث خرابی کابل یا سوکت می‌شود.
عوامل دیگری نیز می‌توانند در ایجاد گرمای بیش از حد نقش داشته باشند؛ از جمله:
در آزمایش شبیه‌سازی‌شده، شرایطی که یکی از پین‌ها از مدار خارج شده بود، باعث شد جریان روی پین‌های باقی‌مانده افزایش پیدا کند.
در چنین شرایطی، جریان یکی از پین‌ها با فعال بودن قابلیت جدید به حدود 10.1 آمپر رسید؛ مقداری که از سطح 9.2 آمپر مورد اشاره در آزمایش فراتر می‌رود.
این آزمایش اهمیت توزیع صحیح جریان را به خوبی نشان می‌دهد.
اگر از کارت گرافیک رده‌بالایی مانند RTX 5090 استفاده می‌کنید، توجه به سیستم برق‌رسانی اهمیت زیادی دارد.
اولین نکته، اتصال کامل کابل برق است. کانکتور باید کاملاً داخل سوکت قرار گرفته باشد و نباید بخشی از آن بیرون بماند.
موضوع بعدی، نحوه قرار گرفتن کابل است. بهتر است کابل برق در فاصله بسیار نزدیک به سوکت با زاویه شدید خم نشود.
همچنین استفاده از پاور مناسب و باکیفیت اهمیت زیادی دارد. کارت‌های گرافیک پرمصرف به مسیر انتقال انرژی مطمئن نیاز دارند و انتخاب پاور ضعیف یا نامناسب می‌تواند ریسک مشکلات حرارتی و الکتریکی را افزایش دهد.
در سیستم‌های رده‌بالا، بررسی دمای GPU، مصرف انرژی و وضعیت کابل برق هنگام اجرای بازی‌های سنگین نیز کار عاقلانه‌ای است.
آیا DLSS 5 به کارت گرافیک فشار حرارتی وارد می‌کند؟
بله، داده‌های آزمایشگاهی نشان می‌دهند که این فناوری می‌تواند مصرف انرژی و دمای کارت گرافیک را افزایش دهد.
این افزایش در کارت‌هایی مانند RTX 5090 اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا این مدل از ابتدا مصرف توان بسیار بالایی دارد.
در این آزمایش، دمای یکی از نقاط کانکتور 16 پین کارت گرافیک RTX 5090 با فعال بودن DLSS 5 به حدود 91.7 درجه سانتی‌گراد رسید. هم‌زمان، مصرف توان کارت گرافیک و جریان عبوری از کانکتور نیز افزایش پیدا کرد.
با این حال، نمی‌توان از این نتایج نتیجه گرفت که DLSS 5 به‌تنهایی باعث ذوب شدن کانکتور می‌شود. افزایش مصرف توان و دما تنها بخشی از ماجراست و عواملی مانند اتصال ناقص کابل، توزیع نامتوازن جریان بین پین‌ها و نحوه قرارگیری کابل نیز می‌توانند در افزایش بیش از حد دمای کانکتور نقش داشته باشند.
آنچه آزمایش‌ها نشان می‌دهند این است که بار پردازشی بیشتر می‌تواند فشار حرارتی و الکتریکی بیشتری روی سیستم تغذیه کارت ایجاد کند. اگر این افزایش بار با اتصال نامناسب، توزیع نادرست جریان یا کابل‌کشی نامناسب همراه شود، شرایط برای افزایش بیش از حد دما فراهم خواهد شد.
بنابراین استفاده از قابلیت‌های جدید به خودی خود به معنی آسیب دیدن کارت گرافیک نیست؛ اما در کارت‌های بسیار پرمصرف، توجه به دما، توان مصرفی و سلامت کانکتور برق اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
